Võ thuật Bình Định bao gồm nhiều môn võ cổ truyền có xuất xứ từ tỉnh Bình Định hoặc đã từng phổ biến ở tỉnh này, sau đó được truyền bá rộng rãi khắp cả Việt Nam và thế giới.
Đặc Điểm
1. Sự đa dạng. Đa dạng về những dòng võ ngay trên đất Bình Định và đa dạng trong kỹ thuật giữa các hệ phái. Tuy nhiên, sự đa dạng đó đặt trên cơ sở một số đặc điểm chung — chẳng hạn các bài bản được mặc nhiên coi là võ Bình Định như Ngọc Trản Ngân Đài, Siêu Bát Quái, Roi Tấn Nhứt, Roi Ngũ Môn. Đặc biệt nhất là những kỹ thuật thừa hưởng của nhà Tây Sơn: bài Hùng Kê quyền của Nguyễn Lữ, bài Yến Phi của Nguyễn Huệ, các kỹ thuật về trống trận Tây Sơn.
2. Về khía cạnh võ thuật, võ cổ truyền Bình Định thể hiện rõ tính liên hoàn, tinh tế, uyên thâm, kết hợp nhuần nhuyễn giữa cương và nhu, giữa công và thủ, giữa bên trong (tinh, khí, thần) với bên ngoài cơ thể (thủ, nhãn, chỉ và thân). Về võ lý, vận dụng triệt để học thuyết âm – dương: "Song thủ ngũ hành vi bản, Lưỡng túc bát bộ vi căn".
3. Về khía cạnh đạo đức, ngoài nhân, nghĩa, lễ, trí, tín, đạo đức của người luyện võ còn thể hiện ở truyền thống: thượng võ, chống ngoại xâm, uống nước nhớ nguồn, trọng nhân nghĩa.
4. Về nội dung, có 4 nội dung cơ bản: luyện công, quyền thuật, võ với binh khí, luyện tinh thần. Binh khí cơ bản phổ biến nhất là côn (roi) với nhiều "phách roi" độc đáo: "Đâm so đũa", "Đá văn roi", "Phá vây", "Roi đánh nghịch". Trong quyền thuật, "Ngọc Trản" là bài quyền tiêu biểu, trải qua thời gian vẫn sáng chói như một "chén ngọc" với những bí quyết võ công vô giá.
Các Dòng Võ Bình Định
- Roi Thuận Truyền — đến đời ông Ba Đề truyền cho Hồ Ngạnh (Hồ Nhu, 1891–1976), người được gọi là "võ sư huyền thoại"; đường roi kết hợp tinh hoa nhiều thầy, cứng cáp và sâu hiểm vô cùng.
- Quyền An Vinh — từ đời ông Hương Mục Ngạc, nổi tiếng nhờ tổng hợp nhiều nguồn võ, tạo nên tay quyền xuất sắc nhất trong làng võ Bình Định đương thời.
- Quyền An Thái — gắn với ông Tàu Sáu (Diệp Trường Phát, sinh 1896), sở trường Hổ quyền và Long quyền.
- Các dòng họ Trương, Đinh, Trần — nhiều người thi đỗ cử nhân võ; Đinh Văn Nhưng (Ông Chảng) và Trần Kim Hùng là thầy dạy võ cho ba anh em Tây Sơn.
Trong Tục Ngữ Ca Dao
Võ Bình Định luôn gắn liền với tên đất, tên người:
Roi Kinh, Quyền Bình Định.
Roi Thuận Truyền, Quyền An Vinh.
Trai An Thái, Gái An Vinh.
Nổi tiếng nhất là câu ca dao:
Ai về Bình Định mà coi
Đàn bà cũng biết múa roi, đi quyền.
Tiêu biểu cho tinh thần ấy là bà Mân — với cây roi ngắn đã một mình áp đảo cả một đảng cướp khét tiếng vùng Truông Mây: "Mụ Mân quả thực liệt oanh ai tày". Đó là khí phách của miền đất võ.
Bài viết mang tính tham khảo về lịch sử võ thuật Bình Định.